على رمضان اوسى

61

روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى )

تبريز متولّد شد و در خانواده‌اى كه از قديم الايام به فضل و علم مشهور بودند ، پرورش يافت . سلسله اجداد چهارده‌گانه وى همگى از علماى معروف و مشهور تبريز بودند . « 4 » القاب : حسنى - حسينى - طباطبائى « 5 » . دوران تحصيل و اساتيد علّامه : علّامه تحت روش علمى خاصّ و نظام تعليماتى معيّنى بود كه به نظام حوزه « 6 » معروف است . نظام و اصل پيدايش حوزه ، به تشكيل اوّلين جلسات علمى كه از ابتداى ظهور اسلام در مساجد منعقد مىشد ، بازمىگردد . اين روش تعليمى ، بمرور زمان تكامل يافته و داراى سه مرحلهء درسى گرديد . بر طبق اين نظام ، از قديم ، مراكز علمى متعدّدى مانند : حوزه‌هاى نجف - كربلا - قم - تبريز - مشهد - اصفهان - سامرا و غيره تأسيس گرديد . دانستيم كه علّامه بين محيطهاى علمى سه‌گانه ( تبريز ، نجف ، قم ) رفت و آمد داشت و وجود ، رشد و تداوم فعاليّت علمى وى در سايه اين مراكز بود . در حقيقت تطابق روشنى بين ماهيت نظام آموزشى كه در اين حوزه‌هاى سه‌گانه دنبال مىشود ، وجود دارد . زيرا آنها بر اساس نظام حوزوى معروف ، عمل مىكنند . مراحل آموزشى در آنها يكسان بوده و به ترتيب ذيل مىباشد : « 7 » 1 - مرحله مقدّمات ( بعنوان دروس ابتدائى ) ؛ در اين دوره طلّاب علوم دينى به فراگيرى صرف ، نحو ، منطق ، علوم بلاغت ، عروض و بعضى متون ادبى و

--> ( 4 ) - نامه‌اى بخطّ علّامه كه آن را در جمادى الثانى سال 1399 ه . ق نگاشته است . ( 5 ) - همان كتاب . ( 6 ) - حوز در لغت : جمع و انضمام چيزى است . مثل حيازت و احتياز ( قاموس محيط - باب زاى ، فصل حاء و خاء ) . حلقه‌اى علمى ، متشكل از تعدادى طلّاب است كه بدور هم جمع شده و با هم جلسه درس را تشكيل مىدهند . بواسطه اين گونه وحدت علمى كوچك ، چنين نظام آموزشى به نظام حوزه ناميده شد . ( 7 ) - كتاب : « مدرسة النجف و تطوّر الحركة الاصلاحية فيها » تأليف : آصفى ، ص : 8 - 13 و نگاه كنيد : كتاب : ( امام سيّد ابو الحسن ) تأليف : استاد صالح جعفرى ص : 26 - 29 و نگاه كنيد : كتاب : صفحات عن ايران ، ص : 156 - 157 و نگاه كنيد : مجله هادى ( چاپ ايران ) - سال دوم - شماره چهارم ص : 130 - 133 .